Systemd tabanlı Linux dağıtımları birçok kullanıcı için tercih edilen bir seçenek haline gelmelerini sağlayan çeşitli nedenlerden dolayı yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu nedenler yalnızca popülerlikle ilgili değil, aynı zamanda kullanıcılara sistemlerini yönetirken daha iyi kontrol ve daha fazla verimlilik sağlayan pratik avantajlarla da ilgilidir. İster yeni başlayan ister profesyonel olun, systemd'nin sunduğu avantajları anlamak, sizin için doğru dağıtımı seçerken daha bilinçli bir karar vermenize yardımcı olabilir. Bu yazıda, bu dağıtımların Linux topluluğunun geniş bir kesimi arasında popüler olmasını sağlayan temel noktaları inceleyeceğiz.
Systemd, piyasaya sürülmesinden bu yana on yıldan fazla zaman geçmesine rağmen hala bazı Linux kullanıcılarını rahatsız ediyor. Ben onlardan biri olmasam da, systemd'siz dağıtımları denesem de, muhtemelen yine de düzenli olarak systemd tabanlı dağıtımları kullanacağım. İşte birkaç neden.
SysVInit'in gitmesi gerekiyordu.
Ortaya çıktığında systemd İlk kez 2010 yılı başlarında, birçok Linux kullanıcısı Linux'un kullandığı init sisteminin neden böylesine kapsamlı bir revizyona ihtiyaç duyduğunu merak etmeye başladı.
Eski sistem olan System V Init veya SysVInit, 1980'lere dayanmaktadır. O dönemde Unix sistemleri günümüz donanımlarından farklı şekilde kullanılıyordu. Unix daha çok büyük mini bilgisayarlarda ve güçlü iş istasyonlarında kullanılıyordu. SysVInit hizmetleri sıralı olarak başlatır, bu da önyükleme süresini uzatır. O dönemde dizüstü bilgisayarlar nadirdi. USB girişi yoktu ve çevre birimleri genellikle yalnızca başlatma işlemleri arasında eklenip çıkarılıyordu. Sistemin konfigürasyonu genellikle işletimi boyunca değişmeden kalmıştır. Bir kere kurulup çalıştırıldığında, genellikle uzun süre açık kalıyordu, bu yüzden de önyükleme süreleri sorun olmuyordu. Paylaşımlı sistemlerde donanım değişiklikleri nadirdi ve yalnızca bir kez yapılırdı.
Daha önce sisteme herhangi bir donanım, hatta harici bir sürücü bile eklediğinizde sistemi kapatıp yeniden başlatmanız gerekiyordu. SysVInit de karmaşıktı ve kabuk komut dosyaları "çalıştırma seviyelerini" temsil ediyordu. Linux yaygınlaştıkça bu yaklaşım yeterli olmadı. Modern cihazlarda USB bellek kullanabilir veya dizüstü bilgisayarınızı kullanarak Wi-Fi ve kablolu ağlar arasında geçiş yapabilirsiniz. systemd bu tür "anında bağlanan" cihazlara yanıt verir.
Bu, temel bileşenlerin ihtiyaç duyulduğunda değiştirilebildiği Unix benzeri işletim sisteminin gücünün bir kanıtıdır.
systemd kalır
Systemd'nin ilk ortaya çıkışıyla birlikte, onun yerini neyin alacağı konusunda giderek artan bir tartışma ve rekabet yaşandı. Tartışma o kadar yoğunlaştı ki, Linux kullanıcılarının sürekli eleştirilerinin baskısı nedeniyle bazı Linux dağıtım geliştiricileri istifa etti.
İyisiyle kötüsüyle, popüler bir Linux dağıtımını kullanmak systemd kullanmak anlamına gelir. Dokümantasyonda bundan bahsediliyor ve eğer desteğe giderseniz ve bir sorunla karşılaşırsanız, büyük ihtimalle systemctl aracını kullanmanız gerekecektir.
Systemd, modern Linux dağıtımlarının çalışma biçiminin ayrılmaz bir parçası olduğundan, çoğu büyük dağıtımın, geçerli bir nedenleri olmadığı sürece, systemd'nin yerini alması pek olası değildir.
Bu pek de olası bir senaryo değil. Eğer 2000'li yıllarda Linux kullanıyor olsaydınız SysVInit'in sonsuza kadar dayanacağını düşünürdünüz. Eğer beğenmezseniz BSD sistemlerinden birini kullanabilirsiniz.
Belki birisi Linux geliştiricilerinin daha iyi bulacağı farklı bir yapılandırma sistemi yaratır. Eski yapılandırma sistemlerini değiştirmek için BSD geliştiricilerinin ne üreteceklerine bahse girerim. Bunun macOS'taki launchd'ye benzer bir şey olacağını ve systemd'yi de etkileyeceğini düşünüyorum.
Birçok Linux dağıtım geliştiricisi için systemd "yeterince iyi" bir seçenek gibi görünüyor. Yazılım mühendisliği de dahil olmak üzere birçok mühendislik biçiminde, gerçek dünyaya uygun şeyler tasarlarken en iyi çözümü inşa etmeye çalışmaktan ziyade tavizler vermek zorundasınız.
systemd benim için çalışıyor
Systemd dağıtımlarını kullanmayı sevmemin sebeplerinden biri de şimdiye kadar hiç sorun yaşamamış olmamdır. Linux'ta sorun yaşarken "benim işime yarıyor" ifadesi can sıkıcı olabilir, ama kişisel kullanımımda buna itirazım yok.
Ben eski yönteme göre systemd'yi tercih ediyorum. SysVInit'i kabuk komut dosyalarını ve çalışma seviyelerini yönetme ihtiyacı nedeniyle tam olarak rahat hissetmedim. Masaüstü sistemlerde nadiren yaptığım halde, hizmetleri etkinleştirme ve devre dışı bırakma hakkında dokümanları gördüğümde sinirlenirdim; çünkü bunların çoğu, hemen çalışır duruma getirmek için ihtiyaç duyduğunuz şeylerle önceden yapılandırılmıştır.
Hizmetleri etkinleştirmem, devre dışı bırakmam, başlatmam veya durdurmam gerektiğinde, sadece hızlı bir systemctl komutu çalıştırırım. İşte bu kadar.
Systemd'nin sözde büyük boyutuna rağmen, servisleri yalnızca ara sıra başlatıp durduran bir kullanıcı olarak, systemctl komutunun anlaşılmasının kolay olduğunu düşünüyorum.
Yakın zamanda sanal makineme Arch kurdum. Arch diğer Linux dağıtımlarına göre daha pratik olduğu için bazı servisleri aktifleştirmek zorunda kaldım. Tek gereken birkaç systemctl komutuydu.
Eğer systemd Arch Linux için yeterince iyiyse…
Beni systemd'yi seçmeye iten şeylerden biri de Arch Linux'un systemd'ye taşınmasıydı. Arch, zaten güç kullanıcılarına sistem ayarları üzerinde daha fazla kontrol sağlamasıyla biliniyor. Bölümlendirme aracını ve önyükleyiciyi, masaüstü ortamını seçebilir, hatta yerel olarak bir masaüstü ortamı bile kurabilirsiniz.
Bulduğum zaman Geliştiricilerden birinin eski gönderisi 2012'den bu yana devam eden forumda, bir bağlantıyla eklenmiştir WikiArchGeliştiricinin sunduğu vakayı inceledim. Geliştirici, sistemde olup biten her şeyi görebilme yeteneği, arızalı cihazları tespit edebilme yeteneği, systemd'nin standart özellikleri, güvenliği ve korumasının yanı sıra systemd projesinin platformlar arası geliştirilmesine de dikkat çekti.
WikiArch’a göre bu dağıtımın en önemli özelliklerinden biri “pragmatizm”dir:
Arch ideolojik değil pragmatik bir dağıtımdır. Buradaki ilkeler sadece yardımcı rehberlerdir. Sonuç olarak tasarım kararları, geliştiricilerin fikir birliğiyle vaka bazında verilir. Önemli olan teknik analiz ve kanıta dayalı tartışmalardır, siyaset veya kamuoyu değil.
Arch Linux, betik yazmaya verdiği önem ve kullanıcılara sağladığı kontrol nedeniyle bana her zaman bir Unixie dağıtımı gibi gelmiştir. Eğer Arch geliştiricileri, iddia edilen "şişkinliğine" rağmen systemd'nin faydalarını fark edebilselerdi, bunun ciddi şekilde değerlendirilmeyi hak ettiğini düşünürdüm. Systemd ile ilgili geriye kalan tüm endişeleri ortadan kaldırır. Bu, otoriteye dayalı bir argüman gibi gelebilir ancak Arch geliştirme ekibi, elde ettiği sonuçlarla güvenimi kazandı.
Süreç yönetimi Linux kullanımımın küçük bir kısmını oluşturuyor.
Init sistemi Linux'un önemli bir parçası olabilir, ama benim için çoğunlukla perde arkasındadır. systemctl komutunun dışında doğrudan etkileşime nadiren giriyorum.
Gün boyu programları çalıştırmak ve kapatmak süreç yönetimi olarak değerlendirilebilir, ancak çoğu zaman systemctl aracılığıyla süreçleri yönetmek için systemd ile doğrudan etkileşime girdiğim zamanların sayısını sayabilirim diye düşünüyorum. Masaüstü dağıtımlarında bu durum bir veya iki kez olabilir.
Her kullanıcı gibi ben de zaman zaman logları kontrol ediyorum. Systemd'nin ikili günlükleri çok fazla tartışmaya neden oldu, ancak journalctl komutunun kullanımı kolaydır. Ubuntu'daki birçok log'un /var/log klasörüne kopyalandığı anlaşılıyor, dolayısıyla bunları normal bir metin editörüyle inceleyebiliyorum.
Systemd içermeyen dağıtımlar beni pek etkilemiyor.
Arkaplanda systemd'nin bulunması, kendilerini systemd içermeyen olarak tanıtan dağıtımları sevmememin nedenlerinden biridir. Bunlardan birkaçını son zamanlarda araştırdım, mesela EXE GNU/Linux ve Obarun. Dağıtım geliştiricileri dağıtımlarına herhangi bir veri ekleyip eklememekte serbesttirler.
HTG dağıtımlarını değerlendirirken, systemd'ye karşı veya lehinde güçlü görüşleri olan bir Linux hacker'ı değil, sıradan bir kullanıcının pozisyonunu almaya çalışıyorum. Kullanıcı deneyimi, kaputun altındaki özelliklerden daha önemlidir.
Herhangi bir dağıtımın başarısı sahip olduğu her şeye bağlıdır. Bazı dağıtımlar, eski GNU/Linux EXE sürümleri gibi, benzersiz bir deneyim sunar.
Bazen değişim iyidir.
Orijinal System V işletim sistemi uzun yıllar iyi çalışsa da, bilgisayar dünyasındaki değişimler, mobil cihazların ve internetin arttığı bir dünyada sonunda onu geçersiz kıldı.
Systemd'nin büyüklüğü veya Red Hat ve ana şirketi IBM'in Linux geliştirme üzerindeki iddia edilen hakimiyeti konusunda bazı endişeler olabilir.
Dünya değişiyor, bilgisayarlar değişiyor ve işletim sistemi yazılımları da onlarla birlikte değişiyor. İşletim sistemleri kullanıcılara hizmet etmeli ve programlarını çalıştırmalıdır. Kullanıcıların onunla ne yaptıklarına göre gelişmelidir. Bunlar sadece eser olamaz.
Systemd tabanlı Linux dağıtımlarının neden tercih edildiğini anlamak, sisteminizi tam potansiyelinden yararlanmanız için size yeni yollar açabilir. Günümüzde çok sayıda dağıtım mevcut olduğundan, ihtiyaçlarınıza ve çalışma tarzınıza en uygun olanı seçmek her zaman önemlidir. Siz de deneyin, farklılıkları keşfedin ve deneyimlerinizi başkalarıyla paylaşın. Linux deneyiminizi geliştirmek için aradığınız bileşenin systemd olduğunu görebilirsiniz.
