Linux sisteminde bir dosyayı açmak karmaşık programlar veya grafiksel arayüzler gerektirmez. Tek ihtiyacınız olan terminal üzerinden çalıştırmak için uygun komutu bilmek. İster yapılandırma dosyalarıyla, ister metin raporlarıyla veya sistem günlükleriyle uğraşıyor olun, Linux dosya içeriğini hızlı ve doğru bir şekilde görüntülemenizi sağlayan güçlü bir komut seti sunar.
Bu makalede, Terminal içindeki dosyaların içeriklerini okumanıza olanak tanıyan, dosyanın tamamını, bir kısmını görüntüleyen veya dosya içinde kolayca gezinmenizi sağlayan komutlar da dahil olmak üzere bir dizi güçlü komut hakkında bilgi edineceksiniz.
Linux işletim sistemini kontrol etmek, terminalde ustalık gerektirir ve temel becerilerden biri de komut satırından dosya açmayı öğrenmektir. Bu, yalnızca Linux kullanımına olan güveni artırmakla kalmıyor, aynı zamanda daha hızlı iş akışlarına ve otomasyona da kapı açıyor.
Dosyaları açmak için terminal kullanmanın faydası nedir?
Günümüzde, grafiksel kullanıcı arayüzleri (GUI'ler) çoğu insanın sistemleriyle etkileşim kurma biçimine hakimdir. Grafiksel kullanıcı arayüzleriyle dolu iş akışlarına alışkın olanlar için, özellikle fare kullanmak daha hızlı ve daha rahat görünebildiğinden, dosyaları açmak için neden terminali kullanmayı tercih ettiklerini merak etmek doğaldır.
Günlük işleriniz için evet, GUI sizin yerinize işi yapıyor. Ancak geliştiriciler veya profesyonel kullanıcılar için GUI tabanlı iş akışları hızla sınırlayıcı hale gelebilir.
Örnek olarak bir yapılandırma dosyasını açmayı ele alalım. Bir GUI kullanarak, genellikle bir dosya gezgini açarsınız, farenizle klasörler arasında gezinirsiniz, birkaç kez çift tıklarsınız ve ardından dosyaya erişirsiniz. Şimdi, eğer bir terminal penceresi kullanıyorsanız, onu başlatın, biliyorsanız tam yolu yazın ve sonra dosyayı açın – fare yok, menü yok, daha az tuş vuruşu. Merak etme! Eğer dosya yönetici izni gerektiriyorsa endişelenmeyin, sadece dosya adıyla sudo yazın, tamamdır.
Terminal penceresi hızın yanı sıra daha fazla kontrol ve esneklik sağlıyor. Örneğin, büyük bir günlük dosyasının yalnızca ilk 20 satırını görüntülemek istiyorsanız, bunu tek bir komutla hemen yapabilirsiniz. Bunu bir GUI'de başarmak, benzer bir şey yapabilen bir uygulama bulmayı gerektirir. Bazı ortamlarda (örneğin Raspberry Pi kurulumları, uzak sunucular veya GUI olmayan sistemler) GUI hiç kullanılamayabilir. Bu durumlarda terminal penceresinin nasıl kullanılacağını bilmek hayati önem taşır.
Terminal penceresini kullanmanın bir diğer büyük avantajı, sadece dosyaları açmak dışında, otomasyondur. Diyelim ki 100 adet dosyayı değiştirilme tarihlerine göre yeniden adlandırmanız gerekiyor veya belirli dosyaları veya uygulamaları aynı anda açmak istiyorsunuz. Basit bir betik bunu terminal penceresinde verimli bir şekilde halledebilir. Bir GUI ile, sınırlı özelliklere sahip olabilecek veya hatta abonelik ücreti ödemenizi gerektirebilecek üçüncü taraf bir araç aramanız gerekecektir.
Nano ve altı gibi terminal tabanlı metin editörleri, VS Code veya LibreOffice gibi tam özellikli uygulamalardan çok daha hafiftir. Özellikle geleneksel sabit disklere sahip eski makinelerde terminal kullanmak zamandan ve kaynaklardan tasarruf sağlayabilir.
Son olarak, terminalde çalışmak sisteminizin nasıl çalıştığına dair daha derin bir anlayışa sahip olmanızı sağlar. Linux dosya sistemleri, izinler ve kelime işleme gibi yalnızca grafiksel arayüzler kullanıldığında genellikle gizli kalan kavramlar hakkında doğal olarak bilgi edineceksiniz. Yani terminalin GUI'den daha iyi olduğunu söylemiyorum, ancak bilgisayar ve Linux sistemlerinin dünyasını öğrenmek ve keşfetmek istiyorsanız, terminali kullanmaya alışmanız en iyisidir.
Linux terminalinde metin dosyaları nasıl görüntülenir veya açılır
Linux'ta metin dosyalarıyla çalışmak için kullanabileceğiniz cat, lesstail ve nano gibi çeşitli yerleşik araçlar bulunur.
Kedi komutu
Metin dosyalarını açmanın en basit yollarından biri cat komutunu (concatenate komutunun kısaltması) kullanmaktır. Dosyaları cat veya tartışacağımız yöntemlerden herhangi biriyle açmak için öncelikle metin dosyasının bulunduğu klasörde bir terminal penceresi açmanız veya klasöre gitmeniz gerekir. Sonra şunu yaz:
cat my-text.txt Hızlı ve basit. Ancak büyük metin dosyaları için uygun olmadığını unutmayın.
Daha az sipariş
"less" komutu metni sayfa sayfa görüntüler. Kaydırmak için yukarı ve aşağı ok tuşlarına basabilirsiniz. Çıkmak için klavyenizdeki Q tuşuna basın.
less my-text.txtBaş ve kuyruk düzeni
Bu komutlar dosyanın başlangıcını veya sonunu gösterir. Yani eğer ilk birkaç satırını görmek istiyorsanız, yazın.
head my-text.txtBir metin dosyasının son satırlarını görmek için şunu yazın:
tail my-text.txtNano
Nano bir komut satırı metin düzenleyicisidir, yani yukarıda bahsedilen araçlardan farklıdır. Nano ile dosyaları bir komut penceresinden oluşturabilir, açabilir ve düzenleyebilirsiniz. Nano ayrıca birçok Linux dağıtımında (hepsinde değil) önceden kurulu olarak gelir ve Micro veya Vim gibi alternatif metin editörleri sunar. Bu nedenle, eğer önyükleme yapamıyorsanız Nano'yu kendiniz yüklemeniz gerekebilir.
Nano kullanarak bir dosyayı açmak için şunu yazın.
nano my-text.txtEğer dosya klasörde mevcutsa açılacak, mevcut değilse belirtilen isimde yeni bir dosya oluşturulacak.
Nano'da metin düzenlemek basittir, sadece ok tuşlarıyla gezinin ve değişiklikleri yapın. İşiniz bittikten sonra Ctrl+O tuşlarına basarak metin dosyanızı kaydedebilir ve ardından değişikliklerinizi onaylamak için Enter tuşuna basabilirsiniz. Çıkmak için Ctrl+X tuşlarına basın.
Nano'yu kullanırken ekranınızda klavye kısayolları da görünecektir. Örneğin, bir satırı kesmek istiyorsanız Ctrl+K tuşlarına, bir satırı yapıştırmak istiyorsanız Ctrl+U tuşlarına basabilirsiniz.
Belirli bir metni aramak için Ctrl+W tuşlarına basın ve aramak istediğiniz kelimeyi yazın.
Nano'da geri alma ve yineleme gibi bazı kısayollar ana ekrandan gizlenmiştir. Bazı değişiklikleri geri almak için Alt+U tuşlarına basın. Nano'daki değişiklikleri geri almak için Alt+E tuşlarına basın. Nano'daki tüm kullanılabilir kısayolları görüntülemek için Ctrl+G tuşlarına basın. Bu, nano ile ilgili her şeyi gösteren bir yardım ekranı açacaktır; örneğin gezinme komutları, metin düzenleme, yazım denetimi ve daha.
Ayarlar dosyasını açarsanız veya değiştirirseniz, “İzin reddedildi” hata mesajını görürsünüz. Bunun nedeni dosyayı açmaya yetkinizin olmamasıdır. Sistem dosyalarını şu komutu yazarak kolayca açabilirsiniz:
sudo nano system.configŞifrenizi girmeniz istenecek ve dosya açılacaktır.
ملاحظة
Sudo komutunu kullanırken dikkatli olun. Sistem ayar dosyalarında oluşabilecek en ufak bir hata arızalara yol açabilir.
Medya dosyalarını terminalden açabiliyor musunuz?
Dosyalarınızın hepsi metin dosyası değildir. Dosya sisteminiz genellikle PDF dosyaları, resimler ve videolar içerir. Medya dosyalarını terminali kullanarak açabilirsiniz, ancak genellikle metin dosyalarında olduğu gibi bunları terminalin içinden görüntüleyemezsiniz. Bunun yerine terminal, medya dosyalarını açan harici bir uygulamanın başlatıcısı gibi davranır.
XDG'yi kullanma
xdg-open'ın ne olduğunu merak ediyor olabilirsiniz? Bu, masaüstünüzün varsayılan uygulamasını kullanarak bir dosyayı açan bir komut satırı aracıdır; tıpkı grafiksel bir dosya yöneticisinde bir dosyaya çift tıklamak gibi. Bu, terminal emülatörlerinde uygulama çalıştırmayı kolaylaştırmak için geliştirildi ve farklı Linux dağıtımlarının aynı komutu kullanarak aynı dosyayı farklı uygulamalarla açmasına olanak sağladı. Yani Ubuntu, Fedora ve Linux Mint gibi hemen hemen tüm modern masaüstü Linux sistemleri XDG ile birlikte geliyor.
Masaüstü ortamlarında medya dosyalarını açmak için xdg-open komutunu kullanabilirsiniz. Örneğin, bir PDF dosyasını açmak için şunu yazın:
xdg-open my-pdf.pdfEğer bir resim dosyanız varsa şunu yazın:
xdg-open wallpaper4.jpgAynı şekilde, video dosyaları için bir medya oynatıcısı veya PDF okuyucu gibi bunları açabilen bir uygulamanız olduğu sürece, MP3 dosyaları veya video dosyaları gibi her türlü dosyayı açabilirsiniz.
Belirli uygulamalarla çalışma
XDG'yi kullanmanın yanı sıra, dosyaları açmak için belirli uygulamaları da kullanabilirsiniz. Örneğin bir video dosyanız varsa, Terminal'i kullanarak VLC gibi bir programla açabilirsiniz.
vlc my-audio.mp3VLC'yi GUI olmayan (GUI yok) modda da çalıştırabilirsiniz; bu, sesi duyacağınız ancak normal VLC medya oynatıcı ekranını göremeyeceğiniz anlamına gelir. Bunu yapmak için şunu yazın:
cvlc my-audio.mp3Daha sonra PDF dosyasını tarayıcınızı kullanarak açmak isterseniz bunu yapabilirsiniz.
firefox my-pdf.pdfBu Firefox'u başlatacak ve istediğiniz PDF dosyasını açacaktır.
Terminal içinde medya dosyalarını açmanın diğer yolları
Medya dosyalarını doğrudan terminalden açmak istiyorsanız, teknik olarak bunu yapabilirsiniz. Ancak, büyük olasılıkla özel terminal uygulamaları yüklemeniz gerekecektir.
Örneğin, başka bir GUI uygulaması başlatmadan terminalde bir PDF dosyasını açmak istiyorsanız, PDF dosyasını metin biçimine dönüştüren ve terminalde görüntüleyen pdftotext'i yükleyerek bunu yapabilirsiniz. Terminalde video akışı yapmak veya terminalin içinde çalışan bir web tarayıcısı gibi daha fazla seçenek mevcuttur.
Yani dosyaları açmak için terminali kullanmak, grafiksel kullanıcı arayüzlerini reddetmek anlamına gelmiyor; doğru aracı seçmek ve komut satırına aşina olmak gerekiyor. Metin dosyalarıyla çalışırken, bir sunucuda sorun giderirken veya görevleri otomatikleştirirken terminal eşsizdir. Ancak fotoğraf ve video gibi medya dosyaları için bir GUI hala önemlidir.
Her iki yaklaşıma da hakim olmak, nerede ve nasıl çalışırsanız çalışın, Linux sistemindeki hemen hemen her dosyayı yönetme esnekliğini size kazandıracaktır.
Linux'ta terminali kullanmak, özellikle her dosya türü için en uygun komutu bildiğinizde, size daha fazla hız ve kontrol sağlar. Şu komutları kullanın: cat و less و tail Dosyaların görüntülenmesini kolaylaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda sistemin verilerle nasıl etkileşime girdiğine dair daha derin bir anlayışın kapısını açıyor.
Öğrendiğiniz komutları denemeye başlayın; zamanla, terminalden çıkmanıza veya harici araçlar kullanmanıza gerek kalmadan, durumunuza en uygun yöntemi seçebileceksiniz.
